banner nieuws

OPENING ZOMERTENTOONSTELLING 2017 IN HET MTVP MUSEUM DOMBURG OP 8 JULI 2017

LANGS PADEN VAN VERLANGEN

2017 07 08 004

2017 07 08 003
2017 07 08 008

2017 07 08 015a
2017 07 08 034

2017 07 08 026
2017 07 08 030

 

Panorama Pijbes 1. Impressie van het Domburgse deel

 

foto pijbes francisca

Een impressie van het Domburgse deel van de eerste aflevering van Panorama Pijbes, een achtdelige serie met oud-directeur van het Rijksmuseum Wim Pijbes over het Nederlandse landschap gezien door de ogen van kunstenaars. In elke aflevering staat een oer-Nederlands landschap centraal, bijvoorbeeld het strand, de heide en de stad.

Lees hier verder het hele verhaal (PDF)

Bekijk de eerste aflevering van Panorama Pijbes

 

De schoonheid van alles. Rondom Krisztián Horváth

 

boekomslag schoonheid horvath

Krisztian Horvath

 

La beauté de la terre ne s'achète pas; elle appartient à qui la découvre, la comprend et la goûte.

[De schoonheid der aarde is niet te koop; zij behoort aan wie haar ontdekt, haar begrijpt, en haar weet te genieten.]

Henry Bordeaux (1870-1963)

 

Tijdens zijn eerste jaren in Nederland werd Krisztián Horváth (Szeged, 1976) geraakt door het groene land van Overijssel en Gelderland. Hij schilderde met een royaal gebaar kleurige naturalistische en impressionistische bos- en heidelandschappen – met de gelen en de groenen van Van Gogh – terwijl zich vrijwel tegelijkertijd op de achtergrond een kiem van een meer esthetisch-decoratieve benadering ontplooide. Het impressionisme maakte plaats voor een door de Jugendstil beïnvloede periode, maar toch is het pas daarna dat zijn werk de ontwikkeling tot een heel persoonlijke stijl liet zien. 

In 2000 kwam hij voor het eerst naar Domburg. De kennismaking met de zee, het kustgebied van Walcheren en het Zeeuwse licht was een openbaring voor hem die tot een steeds verdergaande abstrahering zou leiden, nu eens subtiel, dan weer uitbarstend in een fel en schitterend kleurgebruik.
Uit Hongarije had Horváth warme, aardse kleuren meegenomen, die zich na zijn Van Gogh-periode vermengden met wat hij noemde: de 'kitsch-kleuren' van Toorop en Mondriaan.
De zee maakte het, volgens hem, onvermijdelijk dat hij ging abstraheren, allereerst in zijn schilderijen. In een volgende fase kreeg zijn werk een driedimensionaal karakter. Stippen werden tot kleine op een beschilderde houten ondergrond aangebrachte kubussen en vervolgens tot als in een lijnenspel gevatte constructies. Dat leidde tot een veelvoud aan composities. Weer tweedimensionaal en schitterend van vorm en kleur waren zijn impressies van het Zeeuwse Meisje en bloemen, gevolgd door een geel-blauwe periode die zich toespitste op Domburgse duinen en tuinen. Daarna had een versobering en een heroriëntatie plaats. Het accent kwam te liggen op houtskooltekeningen en -studies van onder meer De Manteling-bossen bij Domburg.
Sinds enkele jaren legt Krisztián Horváth zich ook toe op het smeden van juwelen in zilver en goud.

 

schilderijen horvath

DE SCHOONHEID VAN ALLES. RONDOM KRISZTIÁN HORVÁTH

DE FACTORY • ISBN 978-90-823448-1-3 • 140 p. • € 20,- • rijk geïllustreerd

boekomslag horvath 2De schoonheid van alles. Rondom Krisztián Horváth is een persoonlijk verhaal. ‘De uitspraak van de Franse advocaat en schrijver Henry Bordeaux over de schoonheid van de aarde spreekt mij enorm aan’, aldus Francisca van Vloten. ‘En nu lijkt zij mij heel goed van toepassing op Krisztián Horváth en de wijze waarop hij zijn waarneming van het leven verwezenlijkt in zijn werk. Mijn verhaal over zijn leven in samenhang met zijn werk is vooral het relaas van iemand die verschillend stadia van dat leven en dat werk van dichtbij heeft meegemaakt. In mijn ogen is Krisztián een zeer veelzijdig en talentvol kunstenaar, een levenskunstenaar en een beminnelijk mens. Natuurlijk kent ook hij zijn ups & downs – het is opvallend hoe somber hij vanaf zijn zelfportretten de wereld inkijkt – maar altijd is er gelukkig de muze die alles vraagt – en troost, verrijking en scheppingskracht biedt.’

PERSBERICHT

DE SCHOONHEID VAN ALLES!

KRISZTIÁN HORVÁTHS DOMBURGSE DESIGN

9 april – 2 juli 2017

DE STIJL 1917 – 2017

Dit jaar is het 100 jaar geleden dat de avant-garde kunstbeweging De Stijl werd opgericht. Haar beroemdste vertegenwoordiger Piet Mondriaan verbleef in de daaraan voorafgaande jaren, van 1908 tot 1916, regelmatig in Domburg. In de Walcherse kustplaats werd hij steeds opnieuw overweldigd door de talloze schakeringen van kleuren, de spelingen van het licht, de zee en het prachtige vlakke land met hier en daar een verticaal object. Hij gaf ze weer in een veelvoud van werken die een zoektocht vormden naar de perfecte harmonie van de tot de grootste eenvoud teruggebrachte tegendelen. Een voorbode van De Stijl

Domburg is de plaats waar alle lijnen samenkomen, waar Piet Mondriaan de belangrijkste ontwikkeling in zijn werk heeft doorgemaakt en waar op de zgn. Domburgsche Tentoonstellingen (1911-1921) o.m. ook werk van zijn Stijl-genoten Theo van Doesburg en Vilmos Huszár was te zien.

Lees hier verder het hele persbericht (PDF)

OPENING ZOMERTENTOONSTELLING 2016 IN HET MTVP MUSEUM DOMBURG OP 9 JULI 2016

Naar Zeeland 2016 - schilders van het Zeeuwse landschap.

NZ2a verhaalFrans

"Zeeland is een prachtig land. Het heeft altijd kunstenaars geïnspireerd, maar toch kwam de

verbeelding van het landschap pas aan het begin van de negentiende eeuw tot bloei, toen de

schilders naar buiten begonnen te trekken."

De gehele tekst is als PDF beschikbaar ter download

NZ1 Arnold openingswoorden
Bestuursvoorzitter Arnold van Houtum heet de aanwezigen welkom.
Vooraan zittend, tweede van links, de auteur Ad Beenhakker wiens
boek over schilders van het Zeeuwse landschap deze middag in het
MTVP Museum werd gepresenteerd.

NZ2 Frans openingsverhaal
MTVP-conservator Francisca van Vloten licht de tentoonstelling toe.

NZ10 impressiebuiten
Een impressie van de aanwezigen, met staand, vierde van links,
de dichter Jan J.B. Kuipers.

NZ12 openingFransVanderMaasHemminga
In het midden de Zeeuwse gedeputeerde Harry van der Maas,
die de tentoonstelling opende, rechts van hem uit gezien
Marten Hemminga, directeur van Het Zeeuwse Landschap,
die eveneens enkele woorden sprak en links Francisca van Vloten,
bij de openingshandeling.

NZ13 gedichtJan
Een landschapsgedicht van Jan J.B. Kuipers, omringd door werk
van o.m. Jan Toorop, Dirk Koets, Jo Dumon Tak en Hans Keukelaar.

NZ14 gedichtAndre
Een landschapsgedicht van André van der Veeke, omringd door
werk van o.m. Theo Jordans, Piet de Bodt en Geert van Fastenhout.

NZ14 gedichtFrans
Een landschapsgedicht van Francisca van Vloten, omringd door
werk van o.m. Dave Meijer, Krisztián Horváth, Dick Bakker,
Jo Dumon Tak en Henk Kooger.

NZ12a openingdrankjes
Na de speeches en rondleiding drankjes en hapjes in de Museumtuin.

Interview in Zeeuws Erfgoed juni 2016

In het tijdschrift Zeeuws Erfgoed van juni 2016 staat een interview met Francisca van Vloten.

"Weinig aspecten van de Zeeuwse ‘eigenheid’ zijn zo ongrijpbaar als het Zeeuwse licht. Toch is dit beroemd: een stoet kunstenaars, kunsthistorici en publicisten hield en houdt zich er intensief mee bezig. Kunsthistoricus, conservator en schrijver Francisca van Vloten is een van hen."

In 1989 zat Francisca van Vloten met journalist Kees Slager op de Hoge Hil bij Domburg, voor het VPRO-radioprogramma ‘Het spoor terug’. Ook toen ging het over het Zeeuwse licht. Van Vloten vertelde dat de schilder Piet Mondriaan begin twintigste eeuw op Domburg moest zijn afgekomen door de Zeeuwse schilderijen van Jan Toorop. Van Vloten: “Die schilderijen flonkerden van de lichtimpressies. Nadat Mondriaan in Domburg aan den lijve had ondervonden hoe dat licht door natuurlijke omstandigheden langs verschillende kanten over Walcheren leek te vallen, werd hij tot experimenten met de kleur en later de vorm gebracht.”

Het volledige artikel is als PDF beschikbaar ter download

SCRIPTIEPRIJS FREDERIK VAN EEDEN GENOOTSCHAP

frederikvaneeden klein

Het Frederik van Eeden Genootschap zet zich in voor de verspreiding van het gedachtegoed en de (hernieuwde) bestudering van het werk van de schrijver, wetenschapper, sociaal hervormer en psychiater Frederik van Eeden (1860-1932). Het Genootschap beheert ook de nalatenschap van Van Eeden; de collectie handschriften, brieven, foto’s etc. is in bruikleen gegeven aan de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam.

Het Genootschap wil met deze scriptieprijs Bachelor en Master studenten aanzetten om zich te verdiepen in het werk en het leven van Van Eeden of in de manier waarop het denken en doen van deze auteur heeft doorgewerkt in het culturele en sociale leven na zijn dood.

De prijs wordt tweejaarlijks uitgereikt en bestaat uit een geldbedrag van
€ 500,- en een bijzonder aandenken.
De eerste keer zal de prijs worden uitgereikt in 2017. De uiterste inzenddatum is 1 januari 2017.

Voor meer informatie over de Scriptieprijs en het reglement, download de PDF

De passie van Peijs - Francisca van Vloten (19 april 2016)

De laatste aflevering van De Passie van Peijs gaat over Francisca van Vloten. Francisca van Vloten is kunsthistoricus en conservator van het Marie Tak van Poortvliet Museum in Domburg – dé badplaats van Zeeland met een grote aantrekkingskracht voor kunstenaars als Piet Mondriaan en Jan Toorop.  

passievanpeijs

Boekbespreking Jan van Damme 30 maart 2016
'Zoals het licht valt'

cover zoalshetlichtvaltHet is een publicatie die helemaal in dit tijdsgewricht past. Er is een grote overzichtstentoonstelling van Jan Toorop in Den Haag. Daar kun je ook Piet Mondriaan zien. Kopieën van Mondriaans Zeeuwse werk zijn momenteel in Domburg te zien, in het Marie Tak van Poortvliet Museum. Die kopieën vormen de omlijsting van de installatie ‘De zaak Mondriaan’ van Loek Grootjans: 52 flessen met water, 52 schalen met zoutkristallen en bewerkte zeekaarten. Tussen al dat geweld verschijnt Zoals het licht valt, rond Toorop en Mondriaan in Domburg van Francisca van Vloten. kunsthistorica en conservator van het museum in Domburg.


Het rijk geïllustreerde boek valt uiteen in overzichtelijke delen: Domburg (de tuin van Europa), Jan Toorop, Piet Mondriaan en de Domburgse tentoonstellingen. In de bijlagen aanvullend materiaal: een brief van Mondriaan vanuit Parijs, een brief van Jan Toorop uit Den Haag, enkele raadselachtigheden rond een foto van Mondriaan met de kinderen van Ko Wisse, werken die buiten de catalogi van de Domburgse exposities bleven, een beschrijving van Albert Plasschaert van een bezoek aan Jan Toorop. Ik raakte even in de war bij de fotobijschriften op de pagina’s 107 en 109 – een kwestie van goed opletten.

In de inleiding wordt Walcheren in de 19e eeuw ‘een verstilde, paradijselijke uithoek van Europa’ genoemd. En over het water: ,,Het zilte water dat het voormalige eiland bijna omringde, werkte als een spiegel en een klankbord, als toetssteen voor het toen nieuwe: wijs, zuiver, relativerend en inspirerend. Het speelde een rol bij de reflectie van het zonlicht, zoals het relatief hoge zoutgehalte van de lucht het licht soms een schoonwassende intensiteit leek te geven en de schittering ervan over het vlakke, open land duizelingwekkend was. Die reflectie vroeg om een andere reflectie en leidde tot denken erover en weergeven ervan. Dat laatste afhankelijk van hoe het zonlicht nu eens door de materie brak, dan weer er langs schampte en de weerkaatsingen ervan het oog van de kunstenaars bereikten. Tal van mogelijkheden voor hen bij hun eigen weergave – de grote meesters op Walcheren waren Jan Toorop en Piet Mondriaan, die het in hun Nederlands-luministische werken neerlegden.”

De grote meesters… ik heb het boek met veel plezier gelezen.

Francisca van Vloten: Zoals het licht valt. Rond Toorop en Mondriaan in Domburg – Uitgave van De Factory Domburg, paperback, 136 pagina’s, 20,- euro.

Artikel in de PZC 26 maart 2016 (PDF)

Francisca van Vloten bij de opening van de Voorjaarstentoonstelling 2016 ‘De zaak Piet Mondriaan - Mondriaan in Domburg’ op zaterdag 26 maart, MTVP Museum Domburg.

Dames en heren,

In het najaar van 1946 had in het Stedelijk Museum in Amsterdam een herdenkingstentoonstelling voor Piet Mondriaan plaats. Hij was ruim twee jaar daarvoor in New York overleden. In de begeleidende uitgave werd een artikel van Mondriaan uit maart 1942 opgenomen, dat in 1945 in New York was gepubliceerd. ‘Pure beelding.’ Mondriaan eindigde het artikel met de woorden – ik parafraseer:

‘Kunst is niet meer dan een vervangingsmiddel gedurende den tijd dat de schoonheid in het leven tekort schiet. Zij zal verdwijnen naarmate het leven meer in evenwicht komt. Nu is kunst nog van het grootste belang omdat door haar op een directe en van individuele opvattingen onafhankelijke wijze de wetten van het evenwicht worden gedemonstreerd.’

In de levensopvatting van Mondriaan ging het om dat evenwicht, het universele. In zijn werk wilde hij, zoals de kunsthistoricus Bram Hammacher het noemde, tot de zuiverheid van kristal komen, om vervolgens het kristal aan de mensen te geven. Hoe heeft hij die lange weg van Haagse School naar Nieuwe Beelding zo intuïtief trefzekeren in werkelijkheid zo tegen de klippen op ploeterend, maar volhardend kunnen doorlopen?

In 1908, tijdens een impasse in zijn leven, zag hij Jan Toorops Zeeuwse werken op de St. Lucas-tentoonstelling in Amsterdam. Diep onder de indruk reisde hij in september van dat jaar met iemand – we weten nog steeds niet werkelijk wie – naar Domburg, waar hij in het Strandhotel logeerde, direct aan zee. Vermoedelijk kwamen zij laat in de middag of tegen de avond aan – terwijl een gloeiende lucht vol paarse, blauwe, gele en roze tinten, zich voor hun ogen ontvouwde ... als je dan niet direct verloren bent ...

Mondriaan zou op Walcheren de belangrijkste ontwikkeling in zijn werk doormaken. In de periode 1908-1915 verbleef hij met een zekere regelmaat in Domburg en daarna vermoedelijk toch nog zo af en toe. Langzaamaan werd zijn werk een zoektocht naar de ‘zuivere’ in plaats van de natuurlijke kleur, omdat ‘het schone’ zonder de natuurgetrouwe voorstelling – volgens Mondriaan soms zelfs veel beter – kon worden weergegeven. Steeds verder zou hij daarin gaan; elk facet van een compositie, tot werkwijze en materiaal toe, zou in dienst komen te staan van de schoonheid: de perfecte harmonie van de tot de grootste eenvoud teruggebrachte tegendelen. – Op de tentoonstelling zie je dat bijvoorbeeld in zijn vroege Domburgse periode, in De rode molen, waar het pure rood de eenvoudigste en absolute tegenhanger krijgt in het omringende blauw om zo de perfecte harmonie te bereiken. – In later jaren zou die opvatting zich uitstrekken tot Mondriaans atelier, en zelfs zijn maaltijden en uiteindelijk, zoals al aangeduid, tot zijn hele levenshouding en -filosofie.

Mondriaans gedachten over deze ontwikkeling hadden een theosofische grondslag. In 1909 was hij lid geworden van de Theosofische Vereeniging. De tegenstelling mannelijk/vrouwelijk en geest/ materie zoals de theosofie die ziet, moest in de bewustzijnsontwikkeling van de mens zó in een onderlinge samenhang worden geplaatst dat evenwicht het gevolg was. Bij Mondriaan leidde dat tot een verscherping van de tegenstelling verticaal/ horizontaal. Het vlakke land van Walcheren met hier en daar een verticaal object heeft er een rol van betekenis bij gespeeld. – Denkt u maar weer aan De rode molen, en bijvoorbeeld ook aan de serie van de Walcherse kerken en de vuurtoren van Westkapelle. Mondriaan experimenteerde in die werken met het pointillisme dat hij bij Toorop had gezien, maar evenzeer met een soort monumentale lijnvoering. – Het gaat te ver om daar hier nader op in te gaan; meer kunt u lezen in Zoals het licht valt, de nieuwe publicatie over Toorop en Mondriaan in Domburg, en zien op de tentoonstelling. En daarbij vraag ik ook uw speciale aandacht voor de vitrines, die veel informatie en wellicht enkele verrassingen bevatten.

De reproducties werden mogelijk gemaakt dankzij onze geweldige Vereniging van Vrienden. De originelen van deze werken bevinden zich in het Gemeentemuseum Den Haag. Dankzij het Gemeentemuseum en het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie, eveneens in Den Haag, hebben wij van zeer hoogwaardige scans prachtige reproducties kunnen laten maken, die een belangrijk deel van Mondriaans ontwikkeling in Domburg en op Walcheren laten zien. Graag had ik hier álle werken uit Mondriaans Zeeuwse periode opgehangen, maar een aanzienlijk deel daarvan bevindt zich in Amerikaanse collecties en daarop berust helaas nog beeldrecht, men krijgt zelden toestemming ze te gebruiken, en dan voornamelijk met zeer zware verplichtingen.

Als verantwoordelijke conservator van deze tentoonstelling, wijs ik u graag nog op de aan Jan Toorop gewijde muur, meteen links bij de ingang van het museum – daar hangen naast onze eigen collectie drie recent gekregen langdurige bruiklenen waar we bijzonder blij mee zijn. Een isografie van Jan en Mieke Lagendijk, en een krijttekening en een aquarel van de Turing Foundation. – In de kleine aquarel uit 1915, is in de non op de voorgrond Toorops vriendin uit zijn latere jaren Miek Janssen te herkennen; zij komt in veel van zijn werken uit die periode voor. –

En dan ga ik nú graag naar het middelpunt van onze tentoonstelling: de installatie van Loek Grootjans, De Zaak Piet Mondriaan, onderdeel van zijn project Storage for Distorted Matter. Loek Grootjans’ fascinatie voor het Zeeuwse licht vertoont overeenkomsten met de mijne – dat was de aanleiding om een gezamenlijk project te beginnen – maar de grondslagen zijn ten dele en de uitwerkingen zijn geheel anders. 
Loek zal u nu iets vertellen over zijn project – en onwillekeurig rijst bij mij dan de vraag: wat zou Mondriaan – die het liefst een samenleving zou willen waarin kunst overbodig is – van dit project vinden? 
Ik vermoed dat hij zou zien, hoe ook deze kunstenaar een eigen weg bewandelt naar een in de toekomst liggend vermoedelijk kristalhelder doel.

Dames en heren, dagelijks worden wij ermee geconfronteerd dat onze maatschappij in disharmonie verkeert. Mondriaans perfecte harmonie – een samenleving die de troost van kunst niet nodig heeft, hebben wij niet bereikt – willen we vermoedelijk ook niet –of niet helemaal– bereiken. En ook voor Mondriaan gold, in woorden van Hammacher, dat ‘het kunstenaarschap in hem zijn theorie te heftig was’.
Zo’n constant samenspel tussen kunstenaarschap en theorie – en een verlangen naar wetmatigheid – proef ik ook bij Loek Grootjans. Zoals Mondriaan, heeft hij een eindeloos geduld, grote aandacht voor details en een enorme hardnekkigheid. En bovendien is hij een zeer beminnelijk mens. 
Om al deze redenen was het voor mij een groot plezier met hem samen te werken, zijn visie met de mijne te delen en onze projecten te bundelen.

Graag geef ik nu het woord aan hem. Dank u wel.

DE ZAAK PIET MONDRIAAN * MONDRIAAN IN DOMBURG

27 maart - 3 juli 2016

Impressie van de opening van de Voorjaarstentoonstelling 2016 van het Marie Tak van Poortvliet Museum Domburg.

Zon 100 bezoekers 2
Zo'n 100 mensen waren aanwezig bij de
opening, verdeeld over binnen en buiten 
  Dankwoord AvH 2
Dankwoord met bloemen van de voorzitter 
Arnold van Houtum

 

   
muziektent 2
Een drankje in de muziektent voor Loek
Grootjans en Francisca van Vloten
  Loek en Frans met bloemen 2
Bloemen
     
In de zaal:    
Zaal 1   Zaal 2
     
Zaal 3   Zaal 4
     
Zaal 5 
Foto Ruben Oreel
  Buiten 
In de tuin enkele beelden van Loek Grootjans,
die tijdens zijn project De zaak P.M. afval
langs de kust verzamelde en dat in beton
goot. Het begin van een reeks van 52 beelden.
     

Toespraak Francisca van Vloten bij de opening van de tentoonstelling